مقایسه وضعیت مددکاری اجتماعی در کانادا و ایران

مددکاران در کانادا در طیف وسیعی از خدمات اجتماعی مشغول به کار میشوند. هدف از این نوشتار آشنایی با گستره و کیفیت ارائه خدمات مددکاری در این کشور میباشد. بدلیل آنکه بعضی از خدمات ذکر شده ممکن است معادل یا مشابه در کشورمان نداشته باشند.

مددکاران اجتماعی در کانادا معمولا در بیمارستانها ، مراکز بهداشتی ، کلینیکهای بهداشت روان ، مدارس ، سازمانهای حمایتی اقشار آسیب پذیر ، ارگانهای دولتی ، آژانسهای خدمات اجتماعی ، مراکز نگهداری کودکان ، مراکز حمایت از خانواده ، مراکز اصلاح و تربیت ، دادگاههای خانواده ، مراکز کاریابی ، آژانسهای مشاوران خصوصی استخدام میشوند.در مجموع حدود ٧۴ درصد مددکاران اجتماعی کانادا در سیستم بهداشت و درمان ، ١٩ درصد در خدمات دولتی و ٧ درصد در شرکتهای خصوصی کار میکنند.در این خصوص خواهیم پرداخت به سخنان یکی از پزشکان حاذق کشورمان که تجارب ارزشمندی ار نوع و نحوه خدمات مددکاری در کشور کانادا کسب کرده اند.

a-sasw.com مطلبی منتشر کرده که در آن دکتر امیر حسین امین شریفی متخصص ارتوپدی و فوق تخصص تعویض مفصل از دانشگاه تورنتو کانادا، کیفیت و کمیت خدمات مددکاری اجتماعی در کانادا و ایران را مقایسه کرده است.

حوزه فعالیت مددکاران اجتماعی در کانادا

مددکاران خدمات خود را یا بصورت انفرادی به مددجو و یا در قالب عضوی از یک تیم چند منظوره ارائه میکنند. وظایف بسته به شرایط محل کار متفاوت میباشد. بعنوان مثال مددکارانی که در مراکز حمایت از کودکان کار میکنند موارد مشکوک به خشونت در خانواده ، تنبیه یا نادیده گرفتن کودک را بررسی میکنند و تصمیمات حفاظتی لازم برای کودک را اتخاذ میکنند. آنها ممکنست کودک را به نواخانه انتقال دهند یا به والدین دیگری بسپارند. ضمنا درخواستهای فرزند خواندگی را نیز بررسی ، اجرا و نظارت میکنند.

اغلب مدارس مددکاران را برای کمک به دانش آموزان جهت تطبیق یافتن با محیط مدرسه استخدام میکنند. آنها به دانش آموزان ، معلمان و والدین برای حل مسایلی نظیر رفتار تهاجمی ، فرار از مدرسه ، مسایل خانوادگی و … که بر روی عملکرد تحصیلی دانش آموز اثرگذار است کمک میکنند.

دکتر امیر حسین امین شریفی
دکتر امیر حسین امین شریفی

در زندانها مددکاران عضو تیم بازتوانی محکومان هستند. پس از آزادی هم به محکومین جهت تطابق با محیط اجتماع کمک میکنند.

در شرکتهای خصوصی خدمات مددکاران شامل مشاوره ، روان درمانی ، مدیتیشن ، سکس تراپی ، سیاستگذاری جهت برنامه ها و سازمانها و برنامه های حمایت از کارمندان میباشد.

بعضی از مددکاران در دانشگاهها و سازمانهای دولتی مشغول به تحقیق بوده و مشغول آنالیز و تدوین سیاستهای جدید و برنامه ریزی میباشند و عده ای هم به تدریس مشغولند.

مددکاری اجتماعی در بیمارستانها و خدمات درمانی

خدمات مددکاری اجتماعی تمام سرویسهای درمانی، پزشکی و استراتژیهای سیستم درمانی کانادا را تحت سیطره خویش دارد.به گفته ایشان از ابتدای کار، هر پزشکی کارت ویزیت مددکاراجتماعی بیمار مربوطه را جهت هماهنگی به همراه دارد و تنها در بیمارستانی که ایشان مشغول بکار هستند حدود ۴۰ مددکاراجتماعی در حوزه های مختلف مشغول فعالیت هستند و هر بیمار از لحظه پذیرش در بیمارستان تا ترخیص زیر نظر مددکاری اجتماعی  قرار دارد.

یکی از شرح وظایف پزشکان و جراحان بیمارستان همکاری مستمر با واحدهای مددکاری می باشد.به طوریکه علاوه بر بررسی  وضعیت جسمانی و فیزیکی بیماران، اطلاع از خلاصه  وضعیت اجتماعی، محیط زندگی شخص جزو وظایف پزشکان معالج می باشد و باعث شده است تا همکاری تنگاتنگی بین واحدهای درمانی و واحدهای مددکاری بوجود آید. علاوه بر آن، ترخیص بیمار از بیمارستان منوط به اخذ تاییدیه از واحد مددکاری اجتماعی مبنی بر نبود مشکللات خانوادگی ، اجتماعی،  روانی و … و نیز مناسب سازی محیط می باشد. تا مددکاران اجتماعی از موارد مذکور اطمینان حاصل ننمایند بیمارستان حق ترخیص بیمار را نخواهد داشت. فارغ از این همه خدمات ، آنچه بیش از همه من را متحیر ساخته، کسب اطمینان مددکاران اجتماعی از همان بدو پذیرش بیمار از این مسئله است که آیا علت بروز حادثه و یا بیماری فرد بصورت تصادفی و ناخواسته است و یا دلیل اجتماعی، خانوادگی و یا محیطی دارد. در صورت مسجل شدن عامل دوم بررسی علت و مداخله های روانی ، خانوادگی و مددکاری و یا حتی حقوقی  در صورت لزوم  در دستور کار مددکار اجتماعی مربوطه قرار می گبرد. و در این حالت مشکل بیماری فرد  تابعی از مشکلات دیگر است و صرفا درمان بیماری هدف بیمارستان نیست بلکه مداخله در تمامی مشکلات محیطی، خانوادگی و یا شغلی موثر در بیماری،  هدف واحدهای مددکاری اجتماعی است. در بسیاری از موارد،  مددکاران اجتماعی بیمارستانها برای حل مشکل بیماران  با سایر واحدهای مددکاری موسسات رفاهی گوناگون همکاری نزدیک دارند.در بیمارستانهای عمومی و روانی ، مددکاران عضوی از تیم درمانی هستند. آنها حلقه ای هستند که بین بیمار ، تیم درمانی و منابع کمک ارتباط برقرار میکنند. آنها خصوصا در کمک به بیماران سالمند ، معلول ، روانی و مستمند پیشگام هستند.

شرایط شغلی مددکاران اجتماعی

هرچند امکان کار پاره وقت وجود دارد ، اغلب مددکاران بصورت تمام وقت مشغول بکار میباشند. فارغ التحصیلان تازه کار برای کسب مهارتهای حرفه ای و مدیریتی در ابتدا تحت نظارت کار میکنند و بسیاری از کارفرمایان شرایط آموزش آنها را فراهم میکنند.

تحصیلات مددکار اجتماعی شامل واحدهای تئوری و عملی است. در اغلب ایالات کانادا لیسانس مددکاری اجتماعی (دوره ۴ ساله) حداقل مدرک لازم برای ورود بکار است. تحصیلات فوق لیسانس (دوره یکساله) و دکترا نیز امکانپذیر میباشد.